Muslumcu.com > Yazar > Hüseyin Rahmi Gürpınar

İffet - Dünyanın mihveri kadın mı, para mı?

admin — Sun, 26 Aug 2007 14:44:35 +0000

Hüseyin Rahmi Gürpinar, "Iffet ve Dünyanin Mihveri Kadin mi, Para mi?" adli romanlarinda ask, namus ve açlik konularini irdeliyor.

İlkinin kahramani Iffet, açlikla namus arasinda bocaladiktan sonra ölümü yeğlemektedir. Hayli sürükleyici bu yazısında Hüseyin rahmi Gürpınar romanın başrol oyuncularındandır. Yani yaşadığı bir olayı anlatmaktadır.

Eserden Alıntı:

Çiçeği takmış yandan

Severim seni candan

Boşanda gel alayım

Seni miskin kocandan

Ah terlam terelam

Terelelli yale lam

ikincisinin "akıllılar, akılsızların zararına yaşarlar" felsefesini güden kahramanı Edip Münir, namusunu zenginlikle degiserek amacina ulasiyor. Siz olsaniz hangisinin yolunu yeglerdiniz?

Yazarin hem duygulandiran hem ögreten iki önemli yapıtı daha…

22 Nisan 1934 Mısır, Heluvan

Dirilen İskelet

admin — Sun, 26 Aug 2007 10:22:16 +0000

Birinci Dünya Savaşı yıllarında mehtaplı bir sonbahar gecesi… Saat on bir. Dükkanları kapanmış Direklerarası caddesinde yalnız birkaç çayhanenin ekonomi bakımından kısılmış lambaları fersiz gözler gibi yorgun, neşesiz yanıyor. Gölge içine kümelenmiş beş on müşteri cigaralarını pırıldatarak sıkıntılı ve ağır konuşuyorlar.

Ufak sarsıntılarla titreyerek sokaktan bir bisiklet geçiyor. Üzerindeki genç bütün gücünü pedallara vermiş, son hızla gitmeye uğraşıyor.

Çayhanelerin birinde iki delikanlı arasında:
- Bisikletle geçeni gördün mü?
- Evet
- Kim olduğunu tanıdın mı?
- Hayır
- Doktor Ferhat Bey…

Utanmaz Adam

admin — Sun, 26 Aug 2007 09:52:53 +0000

Hüseyin Rahmi Gürpınar, ‘Utanmaz Adam’ romanında da, öteki romanlarında olduğu gibi toplumu ve insanlığı neşter altına yatırıyor.

Avnussalah, örnekleri günümüzde de görülen bir asalaktır; namussuzluklarını laf ebeliğine sığınarak savunur. Ona göre ‘Böyle gelmiş, böyle gidecek’tir. Yazar, bu evrensel konuyu, yine kendisine özgü gülmecesi ile işliyor. Okumamız ve düşünmemiz için…

Eserden Alıntı:

Küçük iken adı Yumurcak’tı, sonra Afacan, sırasıyla Haylaz, Çapkın, Utanmaz oldu.

Bu onun için son rütbe değildi. Avnussalah tahsilde şiirde yükseldiği zaman Namık Kemal’in meşhur mısraını şöyle tepetaklak etti:

"Alçal ki yerin bu yer değil"

Bazı uzman psikologların dediklerine göre, insan anasından ahlakça tertemiz doğar, sonradan çevrenin tesiriyle bozulurmuş, başkalarıda bu hükmün tersini iddia etmektedirler. Ben bu iki denilenin arasında arabuluculuk edeceğim. Allah yaratır. Romancı taklit eder. Zıt kişiliklerin meydana çıkarılmasıyla iyi dileklerin değerlerini bildikleri için dünyada kötülerin de varlıklarına lüzum gösteriliyor.

Gürpınar’ın evi müze oldu

admin — Tue, 14 Aug 2007 16:41:56 +0000

Cumhuriyet dönemi yazarlarından Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın 32 yılını geçirdiği Heybeliada’da bulunan ve Kültür Bakanlığı tarafından müzeye dönüştürülen evi dün törenle açıldı. Gürpınar’ın 136. doğum yıldönümü nedeniyle ilk olarak Heybeliada Deniz Lisesi’nde bir anma toplantısı düzenlendi. Burada bir konuşma yapan Kültür Bakanı İstemihan Talay, yazarın evinin restore edilmesinin “geç kalmış bir karar" olduğunu söyleyerek, şöyle devam etti: “Gürpınar’la artık bütünleşmiş olan, yıkılmak üzere iken yeniden kazanılan, içinde özel eşyasıyla birlikte bu müzeyi açmak, O’na gereken vefayı daha da somutlaşmış şekilde ortaya koyduğumuzun bir göstergesidir."

Milliyet - Ayşe Altıok - 20/08/2000

85 yıl önce 85 yıl sonra…

admin — Tue, 14 Aug 2007 16:37:52 +0000

AHLAKLI ile ahlaksızın arasında şöyle bir kalın çizgi çekmek mümkün müdür?
     Çalma fırsatı bulanlar ahlaksızdır.
     Çalma fırsatı bulamayanlar ahlaklıdır.
     Bir toplumun "ahlaki" değerlerini, böyle ucuz ayırmak doğru olur mu?
     Olmaz!
     Çalma fırsatı elindeyken, çalmadan, hortumlamadan, bütün bu soygunların ortasında yaşayıp, namusları ile ölenlere "Yok!" diyebilir misiniz?
     Toplumun bir kesimi çalacak, bir kesimi, içinde çalma arzusu olsa da çalamayacak, elinde fırsat yok!
     Hayır, hiçbir toplum böyle ayakta kalamaz.
     * * *
     BİR de, kendilerinin, çalıp çırpmasına izin verenler, göz yumanlar, çekip gidince, arkalarından konuşmayıp, onlara hala sahip çıkanlar vardır. Bunlara da "Ne mert adam, ne erkek adam!" gibi birtakım sıfatlar, unvanlar yakıştırırlar. Saçı bitmedik yetimin hakkını çalmalarına izin verdi ya, imkan tanıdı ya, çoğu onlarla birlikte ziftlendi ya!
     * * *
     BU düşünceler Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın 1918 yılında yazdığı bir yazıdan aklımıza geldi. (*)
     Birinci Cihan Savaşı bitmiş, Osmanlı yenik düşmüş İttihatçı paşalar memleketi terk edip kaçmışlardır.
     Hüseyin Rahmi Gürpınar, o paşalardan birinin yardımıyla zengin olan ve onlara kaçtıktan sonra da toz kondurmayan biriyle tartışır, karşısındaki "erbab - ı kalemölerden biridir, kaçan paşanın iyiliklerini unutamaz, üstelik ahlaklı geçinenleri de, çalamadıkları için, beceriksizlik ve aptallıkla suçlar…
     * * *
     HÜSEYİN Rahmi Gürpınar dayanamaz:
     "O yediğin şeylerin nerelerden tedarik edildiğini bileydin, hak, kan ve gözyaşı kelimelerinin manalarında hiçbir anlamamazlık, bilinmemezlik göremezdin. Çünkü o nimetler asıl sahipleri için, ona müstahak olanların ağzından alındı, sizin gibilere verildi. Sınırlarda düşman mermilerinden kurtulanlar açlık ve çıplaklıktan öldüler. Savaş ateşinden buraya topal, çolak, kör, sağır, yarım adam olarak dönenler Sirkeci otellerinde sefil, sürüm sürüm süründüler. Sizin gibi Büyükada’da şurada burada sefa yerlerinde arabalarda, beyler, paşalar yanında, dalkavukluğa girmekten başka, savaşla, genel matemle hiçbir ilişkileri ve insanlıkla ilgileri olmayanlar yediler, içtiler, gezdiler, eğlendiler… Bu savaş senin gibiler için felaket değil, mutluluk oldu."
     * * *
     HÜSEYİN Rahmi Gürpınar, bunları söyledikten sonra, kaçan paşaları savunanların beklenmeyen bir sadakat gösterdiklerini belirterek yazısını şöyle noktalar:
     "Fakat onların minnettarlıklarını omuzlarınızda taşımaya mahkum olmak, kanımca müebbet bir kürek cezasından daha ağırdır."
     Bu yazı yazılalı 85 yıl olmuş…
     Türkiye ve İstanbul ne kadar değişmiş değil mi?!!
     Ya da hiç değişmemiş..
     ——————
     (*) Gazetecilikte Son Yazıları - Derleyen, sadeleştirerek yayına hazırlayan Abdullah - Gülçin Tanrınınkulu / Özgür Yayınları.

Milliyet - Hasan Pulur - 15/02/2003

Edebiyat kültüründen yoksunluk ve Hüseyin Rahmi

admin — Tue, 14 Aug 2007 16:22:38 +0000

Neyle geçindiği saydam olmayan bir yığın mesleksiz demagog, eline mikrofonu geçirdiği zaman, "milli kültür" üstüne, çoktan pörsümüş bir laf salatasını yeniden başlar alt üst etmeye…

Ne "evrensel kültür"le, "milli kültür" arasındaki kavram içeriğini koyar ortaya; ne de "evrensel kültür"le, "milli kültür"ler arasındaki köprülerin nasıl kurulduğunu…

Konuyu biraz daha somutlaştıralım.

"Milli kültür"lerin cılızlığını yahut gürbüzlüğünü son toplamda belirleyen en temel gösterge, "anadil"in sözlü ve yazılı olarak kullanım berraklığıyla zenginliğidir…

65 milyon Türk, kaç kelimeyle konuşuyor anadilini ve ortalama olarak 1 Türk’ün yılda yazdığı yazıların toplamı kaç kelimedir?

Ya peki, Parlamento kaç kelimeyle konuşuyor Türkçeyi?

Bu soruların yanıtları; "milli kültür"ün cılız mı, gürbüz mü, olduğunun ölçülerini hemen heykelleştiriverir.

Şimdi gelelim başka bir soruya; Türkçe neden gitgide kısırlaşıyor?

30 yaşından küçük 40 milyon gencin kullandığı Türkçe, 60 yıl önceki İstanbul’un kullandığı Türkçe’den çok daha zayıf ve özensiz..

(more…)

Dillere destan sokak…

admin — Tue, 14 Aug 2007 16:21:47 +0000

Bana sık sık sorarlar, "Siz nerelisiniz? Nerede oturuyorsunuz?" diye…

İstedim ki nereli olduğumu, nasıl bir sokakta oturduğumu anlatayım, bilesiniz… Evimin adresini, sokağın hallerini bir bir anlatayım istedim. Efendim, bizim sokak iki yanından denize inilen bir sokak… Sokağın girişindeki "Mor Salkımlı Ev"de Halide Edip Hanımefendi oturuyor… Pek ateşli konuşmalar yapıyormuş evine gelip gidenlere… Mor Salkımlı Ev’in yanındaki konakta Hüseyin Rahmi Gürpınar Beyefendi oturuyor… Oldukça "Şık" bir beyefendi… Ben mahallenin yalancısıyım; duyduğuma göre Şehzadebaşı’ndaki evinden polis çıkarınca buraya taşınmış… Yazdığı bütün romanlardaki öyküleri avaz avaz oynarmış yazmadan… Önce yazdığı bütün sahneleri doğaçlar, sonra kalemi kağıdı alırmış eline… Mahalleli evde cinler periler mi var, kaynana gelin mi kavga ediyor, cinayet mi işlendi, sünnet düğünü mü oluyor anlayamazmış… Hüseyin Rahmi Bey üstelik yazacağı karakterlerin kılıklarına da bürünüp yaparmış doğaçlamalarını… Mahalleliye bu muhteşem adam fazla gelmiş olmalı ki şikayetçi olmuşlar… O da bizim oraya taşındı… Açık söyleyeyim ben her akşam evini gözlüyorum… Bakalım bu gece ne şenlik var diye… "Kuyruklu Yıldız Altında İzdivaç" mı olur "Şıpsevdi" mi… Bahtıma ne çıkarsa… Hüseyin Rahmi Bey’in evinin yanında da Yusuf Atılgan’ın "Anayurt Oteli" var… Otelin yanında Haldun Taner’in yakın dostu Saadettin Dertsavar’ın "Fazilet Eczanesi" var… Sadettin Bey, fabrika ilaçlarına pek yüz vermez, hala havanda yaptığı ilaçlarla, insan avucunun sıcaklığıyla iyileştirmeye çalışır hastalananları… Eczanenin üst katında Haldun Taner oturur… Yazı yazmadığı zamanlarda yoga yapar… Evde yazmaya doyamayınca gider kahvelerde, tiyatro kulislerinde yazar…

Sabah Gazetesi - Ali Poyrazoğlu - 26/06/2007

Bu yağmayı kim durduracak?

admin — Tue, 14 Aug 2007 16:16:14 +0000

Türk edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Heybeliada’daki evi; bahçesinde, yerde yatan tabelaya göre ‘Hüseyin Rahmi Gürpınar Müzesi’, bir süredir tartışma konusu.
Evi bir lokale dönüştürmek isteyen uluslararası yazarlar derneği Pen Kulüp, şimdilik bu projesinden vazgeçmiş görünüyor. Evin diğer taliplisi Bedrettin Dalan ise sessizliğini koruyor. Dalan’ın amacı Büyükada’da açtığı üniversitenin öğrencileri için yurt yapmak.
Elli yıldır, İstanbul Valiliği, Kültür Bakanlığı ve Adalar Belediyesi’nin elinde müze olmayı bekleyen ev, şimdi Adalar Belediyesi’nin inisiyatifi ile bir yazarın soyulmuş evinden yapılma yazarlar lokali ya da öğrenci yurdu olacak. Evin son sahibi olan Adalar Belediyesi’nin de sıcak baktığı bu projelerin şimdilik beklemede olmasının sebebinin evde, Hüseyin Rahmi Gürpınar’dan geriye kalan yegane eşya olan iki bin kadar kitap olduğu söyleniyor. Bu kitapların da Heybeliada Halk Kütüphanesi’ne bağışlanarak, evin boşaltılması planlanıyor.

HÜSEYİN RAHMİ İLE BİRLİKTE EVİ DE UNUTULDU

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın 80 yıllık ömrünün son 30 yılını geçirdiği ve 8 Mart 1944′te vefatından sonra yakınlarından Emine Muzaffer Gürpınar’a kalan, onun ölümünden sonra da haraç-mezat satışa çıkarılan eve dönemin İstanbul Valisi Niyazi Akı sahip çıkarak, 1964 yılında müze yapılmak üzere İl Özel İdaresi’ne satın aldırtmış.
(more…)

Hassas yazar işgalcileri kızdırdı

admin — Tue, 14 Aug 2007 16:00:57 +0000

59 yıl önce 8 Mart’ta yitirdiğimiz Hüseyin Rahmi Gürpınar, roman ve öykülerini oya gibi işlemekle kalmaz, çok iyi örgü örer, dikiş nakışla uğraşırdı. Kız gibi yetiştirilen sanatçının "Mürebbiye" romanı 1919′da sinemaya uyarlanınca işgalcileri küplere bindireceğini kimse düşünemezdi. Gürpınar, sansüre uğrayan ilk Türk filminin yazarı olarak tarihe geçti

15 Şubat 2003 tarihli gazetelerden bir haber: "Bilim adamları, Bush’a mektup yazarak, Dünya’ya bir asteroit çarpacaksa, bunu önceden bilemeyeceklerini haber verdiler". Oysa Hüseyin Rahmi Gürpınar, bundan 91 yıl önce yazdığı "Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç" romanında, Halley kuyruklu yıldızının tehdit ettiği İstanbul’da neler yaşandığını ballandıra ballandıra anlatmıştı!

(more…)

Filozof deli miydi?

admin — Mon, 13 Aug 2007 20:56:36 +0000

BİR KİTAP KAPAĞI
Refik Ahmet Sevengil, Hüseyin Rahmi Gürpınar adlı güzel monografisinde (1944) şu saptayıma yer verir:
"Hüseyin Rahmi’nin bütün eserlerinde hâkim olan realizm, onu ihtiyarlığında şiddetli bir pesimizme götürmüştür. Zaten öteden beri hayata ve etrafına şüpheli ve tetikçi gözlerle bakmaya; insanların çehrelerini değil, dimağlarını ve olup bitenlerin içyüzünü görmeye alışmıştı. Yaşlandıkça kendisini oyalayamaz oldu.
Aldanmaktan korktuğu için kolay kolay inanamıyordu. Hiçliğe yaklaştıkça, etrafını daha karanlık gördü, yetmiş yaşında Nietzsche’nin eserlerini tercümeye kalktı.
Cemiyete ve muhite hücum ona bir nevi iç serinliği gibi geliyor olmalı ki, Deli Filozof romanını yazarken epey rahatlık duymuştur…"
Deli Filozof, 1930′da Vakit gazetesinde tefrika edilmiştir. Bendeki kitap halindeki Deli Filozof, Atlas Kitabevi’nin yayını, 1969. Dramatik kapak elbette Münif Fehim’in. Dikkatle bakın; çarpıcı bir tiyatro sahnesinin bütün verilerini yakalayacaksınız…
Bu roman, hayli karanlık, umutsuz, kötümser gözlemlerle toplumumuzun hemen hemen bütün değer yargılarına, hatta ahlaki yaklaşımlarına itiraz eder. Cinsel hayattan toplumsal düzene, yönetim şekillerine, siyasaya kadar uzanan bu itirazlar dalgalanışı, şüphesiz, Hüseyin Rahmi’nin önceki eserlerinde de vardır. Ne var ki, Deli Filozof bir isyan bayrağı çekmekten kaçınmayacak kadar pervasızdır.
(more…)